Postępowanie w przypadku alergii u dziecka – najnowsze zalecenia Towarzystwa Alergologicznego oraz konsultantów laktacyjnych

Download PDF

Najnowsze zalecenia w dziedzinie alergii dziecka karmionego piersią, mówią, że dieta eliminacyjna to ostateczność, a jeśli nie przynosi oczekiwanych efektów należy od niej odstąpić.

Ale do rzeczy

DIAGNOZA, CZYLI POTWIERDZENIE PODŁOŻA I RODZAJU ZMIAN

Zmiany atopowe należy w pierwszej kolejności różnicować ze zmianami: łojotokowymi oraz z rumieniem niemowlęcym, potocznie nazywanym trądzikiem noworodkowym lub trądzikiem niemowlęcym,oraz infekcjami gronkowcem złocistym (wymaz z posiewem) oraz ze zmianami grzybiczymi, czy liszajami.

Zmiany skórne zostały szeroko opisane w tym artykule: Zmiany skórne u dzieci

Kiedy już wiemy, że zmiany naszego malca to prawdopodobnie zmiany o podłożu atopowym, pierwsza czynnością jaką należy zrobić, to potwierdzić ten fakt u lekarza specjalisty: alergologa lub dermatologa.

POSTĘPOWANIE

WHO, AAP, oraz inne organizacje zajmujące się zdrowiem dzieci i ich rozwojem, zalecają bezwzględnie kontynuację karmienia piersią dzieci z alergiami i atopią, jako najlepsza formę żywienia i ochrony przed rozwojem poważniejszych postaci alergii i atopii.

Dieta eliminacyjna, o które pisałam w zeszłym roku, nie jest już podstawą dlaczego pisałam w artykule o roli diety eliminacyjnej – a mianowicie, stosowanie diety eliminacyjnej zwiększa prawdopodobieństwo rozwoju alergii na specyficzne białka, zaś pokarm matki jest bardziej ubogi w specyficzne immunoglobuliny IgA, niezbędne dla prawidłowego rozwoju jelit dziecka [I] A wiec ograniczając spożycie nabiału, matki osłabiały jelita dziecka, jednocześnie nie wytwarzając tolerancji na alergen.

Podejrzewa się, że dieta eliminacyjna bez względu na alergen (mleko krowie nie zawsze jest przyczyną alergii/atopii, czasem jest to białko jaja, czasem inny pokarm), może powodować to utrwalonej alergii na dany produkt spożywczy.

Dlatego też pierwszym krokiem nie jest dieta eliminacyjna, a wzmocnienie bariery jelitowej matki, a drugiej kolejności dziecka. Najlepszym sposobem jest wprowadzenie probiotyków i spożywanie produktów bogatych w bakterie kwasu mlekowego: kiszonki, jogurty probiotyczne.

Oczywiście nie każdy probiotyk wykazuje takie samo działanie w jelitach i wystarczająco dobrą adhezję, aby wytworzyć korzystny biofilm, dlatego ważny jest dobór odpowiedniego preparatu.

Najlepiej udowodnione działanie w budowaniu korzystnego biofilmu wykazuje szczep:  Lactobacillus rhamnosus GG (ATCC 53103), występuje on w następujących preparatach: Trilac Plus, Osłonik, Dicoflor, Floractin, oraz Coloflor GG, ale jak zwykle diabeł tkwi w szczegółach, sam szczep nie wystarczy trzeba go nakarmić, aby się dobrze namnażał, potrzeba oligosacharydów, a wiec albo wybrać probiotyk, który zawiera „pożywkę” dla bakterii, albo uzupełnić innym preparatem. Preparaty zawierające fruktooligosacharydy: Trilac plus, Multilac, Acidolac baby. 

Polsce rzeczywiste alergie pokarmowe dotyczą 0,5 % niemowląt karmionych piersią. Tymczasem ponad 80 % matek jest na niepotrzebnej diecie. Skutkuje to między innymi osteoporozą wśród karmiących kobiet. Błagam, nie dawajcie się wpędzać w diety!

W przypadku zdiagnozowanej badaniami alergii dziecka można zastosować* u mamy dietę bezmleczną (opcjonalnie też bez jajek) na 2-4 tygodnie, a następnie zrobić prowokację. Jeśli dziecko reaguje na mleko i jaja w diecie matki, odstawia się znów i po pewnym czasie ponawia próby. Jeśli rezygnacja z nabiału i jaj nie przynosi efektów – wraca się do normalnego żywienia. To JEDYNA DIETA zalecana przez Towarzystwo Alergologiczne, konsultantów laktacyjnych i stowarzyszenia zajmujące się żywieniem dzieci na świecie. (dr Nehring-Gugulska)

* można, ewentualnie ale są to sytuacje bardzo wyjątkowe.

PIELĘGNACJA

Dlaczego tłuszcze naturalne są lepsze niż parafiny? bo nie blokują naturalnych funkcji skóry.

Parafina i inne pochodne ropy naftowej, to substancje wytwarzające na skórze film ochronny, jest on bardzo szczelny, zapobiega odparowywaniu wody ze skóry. A wiec jej wysychaniu, niestety kosztem funkcji skóry.

SKÓRA

Skóra zawiera komórki tuczne produkujące histaminę. Komórki tuczne doprowadzają do uszkodzenia naskórka i jego przesuszenia, wypełniają się płynem, a następnie pękają. Dochodzi do otwierania się skóry, przesuszania, poprzez zwiększone parowanie, oraz to przerywania ciągłości m.in. w skutek pękania komórek tucznych, a to powoduje wyrzut histaminy, która z kolei powoduje świąd i odruch drapania się, co powoduje dodatkowe uszkadzanie skóry.

Skóra składa się z 3 warstw:

  1. naskórka
  2. skóry właściwej
  3. warstwy podskórnej
źródło: slideblayer
źródło: slideblayer

Naskórek to najbardziej zewnętrzna część skóry. Składa się z kilku warstw o różnych funkcjach.

 źródło: mailgrupowy
źródło: mailgrupowy

Emolienty „sklejają” przestrzenie międzykomórkowe, w naskórku, ale i blokują pory łojowe i potowe, uniemożliwiając jej „wentylację”, czyli wymianę gazową, oraz oczyszczanie z toksyn krążących w organizmie, w tej sytuacji dochodzi do zakażania zmian skórnych bakteriami beztlenowymi, toksyny zaś nie mogą być wydalone z organizmu, a wiec gromadzą się wewnątrz powodując wzrost stanu zapalnego, i wyrzut w chwili kiedy ich poziom jest bardzo wysoki, lun kiedy pojawić się taka możliwość, wówczas zmiany na skórze są o wiele silniejsze niż w sytuacji kiedy skora oczyszczałby się na bieżąco, gdyż większą ilość toksyn zostaje jednorazowo wydalona przez skórę.

W takim razie jak pielęgnować skórę?

Naturalne nierafinowane tłuszcze: olejek arganowy, masło shea, olej kokosowy, olejek z uczepu trójlistkowego, olejek z czarnuszki, olejek migdałowy, olej lniany. Wszystkie te oleje w przeciwieństwie do parafiny zawierają składniki odbudowujące, składniki odżywcze, witaminy, minerały i kwasy omega 3, dodatków nie zatykaja porów czy przestrzeni międzykomórkowych, maja też działanie przeciwbakteryjne (np. olej kokosowy). Masło shea zawiera substancje podobne do tych z których zbudowana jest skóra, wiec przyspiesza regenerację naskórka i wzmocnienie naturalnego płaszcza lipidowego skóry, zmniejszając tym samym prawdopodobieństwo zaostrzenia zmian, w trakcie wydalania toksyn przez skórę.

HIGIENA

regularne zabiegi higieniczne są niezwykle istotnym elementem pielęgnacji skóry alergicznej i atopowej, pozwalają zapobiec nadkażeniom zmian, które mogą dodatkowo pogarszać stan skóry, poprzez uszkadzanie toksynami wytwarzanymi przez bakterie, powodując wtórne reakcje alergiczne.

Jako higienę rozumiemy częste i regularne zmiany pieluszki (skóra alergiczna a zwłaszcza atopowa jest bardziej podatna na odparzenia i uszkodzenia naskórka), aby ograniczyć kontakt substancji drażniących z kału i moczu, mogących zawierać alergeny, oraz inne substancje, takie jak mocznik.

Najlepszym przyjacielem jest czysta przegotowana woda i delikatne, naturalne mydło mydło: mydło marsylskie, mydło aleppo 5%, ograniczając uczycie chusteczek do minimum.

Zaś pieluszki jednorazowe, zawierające mnóstwo substancji chemicznych warto zamienić na wielorazowe naturalne, zapewniające prawidłową wentylację, oraz nie zawierające substancji chemicznych, drażniących.  Współczesne wielorazówki niczym nie przypominają tetry w ceratce, są oddychające, kolorowe, i zapinane jak pieluszki jednorazowe.

Do kąpieli używamy wody, do której możemy dodać: „kisiel”, czyli śluz z zaparzonego siemienia lnianego, własne mleko, krochmal, czy olej kokosowy, ponadto można używać  wcześniej wspomnianych naturalnych mydeł.

Dodatkowo, jeśli zmiany są silne należy skonsultować z lekarzem działanie antybakteryjne na skórę. Do takowych nalezą  kąpiele z dodatkiem nadmanganianu potasu ( pop. kalli), srebrem koloidalnym, lub stosowanie maści mających na celu przysuszanie zmian i ich dezynfekcje.

LECZENIE

Musimy uświadomić sobie czym jest alergia i w jaki sposób działa na nasz organizm. Alergia to nieprawidłowa odpowiedź organizmu na antygeny ze środowiska zewnętrznego.

Spowodowana jest z zaburzeniami pracy układu immunologicznego, jest to tzw choroba autoimmunologiczna, czyli ze układ immunologiczny atakuje antygeny w stosunku do których powinien być obojętny.

Alergie są uwarunkowane genetycznie, a im więcej członków rodziny cierpi na alergie tym prawdopodobieństwo wystąpienia u dziecka alergii jest większy.

Jeśli żadne z rodziców nie ma alergii, prawdopodobieństwo wystąpienia alergii u dziecka wynosi ok 20% jeśli zaś oboje rodziców i rodzeństwo maja alergię, to prawdopodobieństwo, wystąpienia alergii u kolejnego dziecka wynosi 80-90%.

Pisałam już wcześniej o komórkach tucznych i histamienie, dlatego jednym ze sposobów kontrolowania, gdyż alergia jest choroba przewlekłą, którą możemy kontrolować jest podawanie leków przeciwhistaminowych ciągle lub przy zaostrzeniach, w zależności od przebiegu choroby.

O lekach przeciwhistaminowych pisałam już w artykule o alergii

Kolejnym rodzajem leków są to leki do stosowania na skórę: sterydy oraz inhibitory kauceryny.

STERYDY (steroidy, kortykosteroidy) substancje o działaniu silnie przeciwzapalnym, wytwarzane przez nasz organizm, do substancji steroidowych nalezą hormony: testosteron, czy estrogeny, kortyzol. Leki sterydowe należy stosować zawsze z przepisu lekarza, i ścisłe wg zaleceń. Nie można „dokończyć” tubki, która została wypisana dla innej osoby. Preparaty te maja rożną siłę działania i różne zastosowanie.

Należy stosować je możliwie krótko i tylko w sytuacjach wyższej konieczności, a zdecydowanie nie na wszelki wypadek, i jeśli objawy ustąpią, gdyż leki te upośledzają także funkcje skóry, powodują se staje się cieńsza, wręcz pergaminowa, sprzyjają także poszerzaniu i pękaniu naczynek krwionośnych, dlatego też pod żadnym pozorem nie wolno ich stosować na twarz, tutaj lepszym rozwiązaniem są inhibitory kalcyneuryny.

Maści sterydowe są często łączone z antybiotykami i preparatami przeciwgrzybiczymi.

INHIBITORY KALCYNEURYNY Stosowane na zmienioną atopowo skórę wypełniają znajdujące się w niej komórki tuczne, uniemożliwiając ich wypełnianie się, przez co komórki te przestają wytwarzać histaminę, a skóra może się zregenerować, zwłaszcza jeżeli jednocześnie będzie pielęgnowana.


Podsumowując, kontynuacja karmienia piersią, jest najlepszą drogą żywienia niemowląt z alergiami, jako najlepszego pokarmu, bogatego w substancje wzmacniające, odżywcze, immunologiczne i stymulujące wytworzenie tolerancji na substancje alergenne. W połączeniu ze wzmocnieniem bariery jelitowej oraz prawidłową pielęgnacją, stanowią o prawidłowym postępowaniu w przypadku wystąpienia alergii u dziecka.

Najnowsze informacje wskazują, nie ma znaczącej korzyści zapobiegania alergii u dziecka, poprzez unikanie bardzo alergizujących pokarmów w okresie karmienia. Mleko matki jest idealnym sposobem żywienia niemowlęcia. Jest to mało prawdopodobne, aby mogło wywoływać reakcję alergiczną, jest lekkostrawne i wzmacnia układ odpornościowy niemowlęcia. Szczególnie polecany dla pierwszych miesiącach, może ewentualnie zmniejszyć wczesną egzemę, świszczący oddech i alergię na mleko krowie. Dla niemowląt z ryzykiem alergii pokarmowej, gdzie matka nie jest w stanie karmić piersią, hydrolizowane preparaty dla niemowląt są zalecane jako zamienniki mieszanek na bazie soi i mleka krowiego.[III]

Źródła:
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24164317 [I]
http://www.poradnikzdrowie.pl/zdrowie/domowa-apteczka/sterydy-steroidy-dzialanie-i-skutki-uboczne-kiedy-stosuje-sie-sterydy_38038.html [II]
https://www.aaaai.org/conditions-and-treatments/library/at-a-glance/prevention-of-allergies-and-asthma-in-children [III]

Bibliografia:

Witold Woźniak, Anatomia człowieka. Podręcznik dla studentów i lekarzy, wyd. Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2003
Władysław Traczyk, Fizjologia człowieka w zarysie, PZWL, Warszawa 2013

Wykład prof. UM dr hab. Janina Grzegorczyk, kierownik Zakładu Mikrobiologii i Laboratoryjnej Immunologii Medycznej, Klinika Immunologii, Reumatologii i Alergii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi

Zdjęcie w nagłówku: http://www.dentistryiq.com/

 

22 thoughts on “Postępowanie w przypadku alergii u dziecka – najnowsze zalecenia Towarzystwa Alergologicznego oraz konsultantów laktacyjnych

  • Czyli rozumiem, że jeżeli mój synek nie reaguje silnie na spożywane przeze mnie jajka to mogę je jeść? A co z jego jelitami? Jestem już długo diecie eliminacyjnej. Po jajkach ma suche zmiany na łokciach i kolankach. Poza tym reaguje jeszcze na bmk. ostatnio jak robiłam prowokację dostał wodnistego kataru, miał łzawiące oczy i kichał po podaniu wapna ustąpiło.
    Teraz to już wiem, że nic nie wiem.

    • Cytat „W przypadku zdiagnozowanej badaniami alergii dziecka można zastosować* u mamy dietę bezmleczną (opcjonalnie też bez jajek) na 2-4 tygodnie, a następnie zrobić prowokację. Jeśli dziecko reaguje na mleko i jaja w diecie matki, odstawia się znów i po pewnym czasie ponawia próby. Jeśli rezygnacja z nabiału i jaj nie przynosi efektów – wraca się do normalnego żywienia” – skoro prowokacja daje takie obajwy to pozostajesz na diecie eliminacyjnej i tyle.

  • Moja starsza córka miała bardzo silna skazę białkową potwierdzoną przez pediatrę i alergologa (ujawniona w na przełomie 4 i 5 miesiąca) – wykwinty skórne to była pestka, płacz całą dobę, zielone pieniste kupy, wzdęcia, chlustanie (nie ulewanie, chlustanie pod ciśnieniem na metr). Przeszłam na dietę eliminacyjną, po 3 tygodniach była widoczna poprawa. Po próbie w wieku 8 miesięcy powrót objawów na pełne 2 tygodnie raptem po 1 kubku jogurtu zjedzonym przeze mnie… Jakikolwiek mój grzech (np. 1 łyżka zupy ze śmietaną) skutkowały kilkudniowym płaczem i problemem z wypróżnianiem 🙁 AZS była dla nas przy tym naprawdę nikłym problemem. Nie reagowała alergicznie na nic innego. Przy rozszerzaniu diety również na nic nie zareagowała. Karmiłam 2 lata i 3 miesiące. Córa sama z siebie skusiła się na jogurty w wieku 3 lat.
    Teraz 2 córa, która ma 3 tygodnie zareagowała niestety podobnie. Po odstawieniu nabiału, po 2 tygodniach jest spokojna, nie ma problemu z wypróżnianiem.
    Dodam, że obie urodzone przez cc. Starsza nie dostała priobiotyku odrazu po urodzeniu, przy młodszej dostałam odrazu zalecenia.

    Czy u dzieci z tak silnymi objawami brzusznymi również zaleca się nie odstawianie nabiału u mamy? Czy może możemy założyć, że jesteśmy w tym 0,5% dzieci z alergią? Dodam, że mąż miał zdiagnozowaną alergię na mleko za dziecka, ja nie, ale z opisów mamy (chlustanie, brzydka skóra, problemy z przyrostami) również miałam.

    • „W przypadku zdiagnozowanej badaniami alergii dziecka można zastosować* u mamy dietę bezmleczną (opcjonalnie też bez jajek) na 2-4 tygodnie, a następnie zrobić prowokację. Jeśli dziecko reaguje na mleko i jaja w diecie matki, odstawia się znów i po pewnym czasie ponawia próby. Jeśli rezygnacja z nabiału i jaj nie przynosi efektów – wraca się do normalnego żywienia” skoro masz efekt diety eliminacyjnej i prowokacje powodują powrót objawów to na niej zostajesz 🙂 ale też pomyśl czy nie ma innych powodów dla których Twoje dziecko po łyżce zupy ze śmietaną jest niespokojne? domyślam się ze w domu tego nie jesz, może być tak ze córeczka dostawała za dużo bodźców w nowym miejscu. Czasem swoimi emocjami (ojej zapomniałam zjadłam cos co może dziecku zaszkodzić) sami powodujemy ze dziecko staje się nerwowe i płaczliwe.

      • Marto, gdyby to był jednorazowy płacz wieczorny to ok. Natomiast płacz o każdej porze dnia i nocy, zaczynający się nagle i równie nagle kończący, do tego nieciekawa zawartość pieluchy… i stan ten trwa kilka dni?
        I pytanie, gdzie znaleźć kumatego alergologa… który nie zaleci odrazu mm…

        • Ale eliminacja nabiału pomogła na wszystkie objawy? Jeśli tak to przy niej zostań. jeśli zostały jakies problemy to moze warto zrobić badanie kupki dziecka czy trawi laktozę. O alergologa trudno wiem 🙁 jeśli jesteś w warszawy mogę podać namiary na dwóch polecanych przez koleżanki.

          • Tak, eliminacja nabiału pomogła na wszystko, na szczęście tylko nabiał musiał być wyeliminowany. Niestety do Warszawy mamy bardzo daleko 🙁

          • Zwracam się z ogromną prośbą o podanie namiarow na alergologow (pro kp) na terrnie Warszawy i okolic.

          • Mamy alergologa bardzo szczęśliwego, że karmię piersią 🙂 Z zaleceniem dostałam priobiotyki dla małej i trochę uwag odnośnie rozszerzania diety (2h wizyty więc nie takie trochę 😀 ) oraz informację kiedy i jak robić prowokację.

  • ja do diety eliminacyjnej dodalabym tez kuracje probiotykami na alergie Latopic, takie uzupelnienie mikroflory ukladu pokarmowego przynosi bardzo dobre efekty, uszczelnia scianki jelit utrudniajac wnikanie alergenu, dzieki czemu objawy alergii sa znacznie slabsze, organizmowi latwiej jest takze wyksztalcic tolerancje pokarmowa na rozne produkty, u mojego synka, po 3 miesiacach kuracji alergia na wiele rzeczy minela calkowicie, a ta co jeszcze pozostala jest znacznie slabsza!

  • Doskonały artyk.stosuję powole odczulanie daje došc dobre efekty jednak wiele mam boi sie po tym okresie eliiacyjej diety po2-3 tygodniscvh wejśc poownie przez kefiry lub delikaty chudy ser na orale jedxenni, faktycznie probiotyki daja dosc dobre efekty

  • Ja kompletnie nie dałam rady na diecie eliminacyjnej. Dostawałam takiego głodu, że nie mogłam nie jeść. Nie wiem, niektóre mamy są mega silne i dają radę na 3 produktach, szacunek. Ale też mi się wydawało, że to musi być coś z moimi jelitami, a ja muszę jeść bogato, żeby dziecko miało bogate mleczko. Poza tym już i tak za chuda jestem, aż mi czasem głupio, że wyglądam jak szczypior. Już nie mogę się doczekać aż przyjdzie w przesyłce olejek z czarnuszki. Skóra mojego dziecka jest fatalna. Przez moją głupotę i niewiedzę jedynym ratunkiem były maści sterydowe na buzię, od jakiegoś miesiąca odstawiliśmy je, ale nie dajemy rady… Kiedy już nie mogę opanować stanu zapalnego na skórze dziecka stosujemy Elocom w tabletce i poprawa jest natychmiastowa. Dwa razy tak zrobiłam, inaczej mały drapałby się bez przerwy i to nie tylko po buzi. Bywało w jednym tygodniu, że musiałam go pętać kocykiem, żeby miał ręce uwiązane. Takie tortury, taka matka ze mnie. Masakra!
    Skąd ta alergia przywędrowała? Nie mamy w rodzinie nikogo z tym problemem, a pierwsze dziecko obyło się bez problemów.

  • Mój synek ma 5 tygodni, zaczęło się od zwykłych potówek następnie zaczęły one schnąć i pojawiać się na ramionach dekolcie, karku i na główce. Policzki ma tak suche jak tarka. Dziś rano zauważyłam jak z uszka -chrząstki zaczęły pękać te krostki i sączy się z nich ropa. Spróbuje wyeliminować nabiał i zobaczymy jak maluch będzie się czuł.

  • Do Patrycji:
    U nas było dokładnie tak samo! tylko kolejność inna, najpierw na głowie i twarzy, później dekolt, rączki i cała reszta, policzki suche, na uszkach pękające ropne krosty.. Do tego buźka ciągle swędziała. Rodzinna przepisywała coraz to droższe specyfiki, które nie pomagały a tylko pogarszały sprawę. Do dermatologa nie chciała dać skierowania, bo niby dziecko za małe na testy alergiczne.
    Ale narzeczony znalazł na to sposób. Maść Mediderm, smarowane tak często jak się dało. po 2 razach widać było zmiany na lepsze no i przestało swędzieć. Do tego cena że wow! ok. 10zł za 100ml

  • Też mam alergików w domu, aż dwóch i zawsze czytając komentarze pod takimi wpisami, czy jakieś fora o kp, widząc ilość mam piszących o tym, że ich dzieci reagują na bmk, jaja i inne, zastanawiam się skąd się wzięły takie statystyki o dzieciach z alergią? Tylko 0,5%? To chyba jakieś nieporozumienie. Dzieci tych jest bardzo, bardzo dużo.
    Jestem na diecie eliminacyjnej z najmłodszym, bo jak tylko strzesze to bóle kolorowe brzuszka i suchość policzków od razu się pojawia. A średnia, alergiczka, cały czas na wysyłkę, sucha skórę wszędzie gdzie się da. Bardzo się ciesze, że jest tutaj o pielęgnacji skóry atopowej, z pewnością wypróbuję, może olej kokosowy.
    A jeśli chodzi o eliminacje alergenów w diecie matki, zrozumiałam, że jeśli objawy są małe to matka wręcz powinna jeść i dostarczać dziecku ten alergen w celach uodpornienia go na dany produkt?

  • Zalecenia mądrych głów kompletnie (jak widać po komentarzach) oderwane od rzeczywsitości!

  • Czy dobrze zrozumialam? Jesli jestem na diecie eliminacyjnej to rowniez powinnam przyjmowac probiotyk?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *